Dün siz işe giderken dünya üzerinde bir yerlerde çocuklar öldü. Okul için vapura yetişmeye çalışırken adını bile duymadığınız bir ülkeye bombalar atıldı. Gece evde monoton hayatınızın bitmez tükenmez problemlerini evrenin en büyük sorunu sanıyorken, sizin dünyaya baktığınız yerden görünmeyen felaketler yaşandı.

Siz adım adım dört duvar arasına sıkıştıracağınız konforlu hayatlarınızı planlarken….

Neler oldu neler…

Olmaya da devam ediyor siz bu yazıyı okuduğunuz sırada…

Siz sokak aralarındaki dilencilere sadaka vererek fazlasıyla rahatsız olan vicdanınızı rahatlatırken…

Nükleer araştırmaların sonucunun gezegeni erken bir sona götüreceği teorilerinden tutunda insan ırkının en iyi ihtimalle birkaç on yıl daha yaşayabileceğini söyleyen gazete haberlerine pek çok felaket senaryosu dolaşıyor ortalıkta. Bunun yanı sıra süregelen ve yeni başlayan savaşlar, katliamlar ve küresel ısınmanın bizi ne zaman yok edeceği gibi en az diğerleri kadar önemli pek çok başka sorunda mevcut. Tüm bu karmaşanın ortasında da gündelik hayatının sıkıştırdığı kapanın içinde olan biteni şaşkın bir şekilde izleyen insanoğlu duruyor…

Herkesin ne yapacağı konusunda kafası hayli karışık. Kimileri umutsuz, ‘zaten herşey bitti bari son günlerimizin tadını çıkaralım’ havasında, kimileri de iyimser yaklaşımlarını hala koruyarak ‘nefes alıyorsak umut var’ diyor. İşte bu umutlu kitlenin başlattığı çalışmalardan biri de son yılların en çok takip edilen trendlerinden biri haline geldi: etik yolculuk ya da bir diğer adıyla sorumluluk turizmi. Peki bir tatil ya da yolculuğu etik yapan faktörler nedir? Bize kimler yardımcı olabilir? Bu tarz bir yolculuk fazladan bir duş alarak yok ettiğimiz yağmur ormanlarını geri getirip, savaşlarla yok ettiğimiz dünyayı eski haline döndürebilir mi? 

Etik tatil ya da sorumluluk turizmi aslında vicdanı rahatsız turizmcilerin öncülüğünde başlayan, çevreye ve dünyaya duyarlı insanlarında destekleyerek kitlelere yaydığı bir trend. Pek çok alt başlığa sahip ama genel olarak bu tarz yolculuklarla hedeflenen şey net: günlük hayatımızda dünyaya ve burada olanlara gösterdiğimiz hassasiyeti yolculuk ve tatillerimizde de devam ettirebilmek. En önemlisi de tatil ve yolculuklara harcadığımız paraların doğru kaynakların eline geçmesi. Alt başlıklarda tam bu noktada ortaya çıkıyor. Bunlardan biri dünyanın her yerinde kapitalizmin giderek öldürdüğü yerel halkların üretimini dolayısıyla üretimlerini desteklemek. İnsan haklarına saygılı, çevreye duyarlı ülkelerin turizm gelirlerini artırarak bunu önemsemeyen diğer ülkelerinde en azından turizm gelirlerini artırabilmek adına bu konularda olumlu adımlar atmasını sağlamak. Tüm bunların yanı sıra sorumluluk turizmin bir diğer özelliği de tatil ya da yolculuk süresince somut ve gözle görülür bir şeyler yapmak isteyenlerle yardıma ihtiyacı olanların buluşması. Bunu isteyener için Kamboçya’daki çocuk tacizini önlemek için çalışmaktan Ukrayna’daki öksüzlere okuma yazma öğretmeye kadar pek çok seçenekde mevcut. Bunları hazırlayana gerekli araştırmaları yapıp iki tarafı buluşturan birkaç önemli kurumda var elbette. Bunlar arasında en bilineni www.ethicaltraveller.com adresinden hizmet veren Ethical Traveller ve www.responsibletravel.com. Ayrıca bu tarz yolculukları bağımsız olarak yapmak isteyenler için bağlantı kurup, onları bilgilendiren www.realgap.co.uk gibi sitelerde mevcut.

Ethical Traveller’ın üç yılda bir dünya ülkelerini insan hakları, çevre duyarlılığı ve benzeri konularda değerlendirerek hazırladığı listede yine böyle bir yolculuk yapmak isteyenlerin gözdesi. 2006 yılından beri devam etmekte olan etik yolculuklar dünya turizmcilerinide harekete geçirmiş durumda. Çünkü uzmanlar 2006 yılından beri yapılan sorumluluk turizmi yapan kitlenin sayısının giderek arttığını ve bu sayının 2010 yılında 2,5 milyonu bulacağını söylüyor. Duyarlı azınlığın yanı sıra lüksten sıkılıp egzotizmi tercih eden genel turist kitlesi de artık etik yolculukları tercih ediyor. Geçtiğimiz yıl kasım ayında Londra’da toplanan World Travel Market’te buluşan turizmciler bu yüzden tam bir gününü sorumluluk turizmine ayırdı ve konuyu ayrıntılarıyla irdeleyerek neler yapılabileceğini belirledi. Takipçisinin daha çok Avrupa ülkeleri olduğu etik turizme Amerika’da kayıtsız kalmış değil. Geçtiğimiz yıl ‘Us Tour Operators Association / Amerikan Tur Operatörleri Birliği’nin kurduğu ‘Responsible Tourism Comitee/ Sorumluluk Turizmi Komitesi bu ilginin önemli bir göstergesi. İşin bir başka boyutu ise bu tarz turizmin yapıldığı bölgelerdeki durum.

Yerel halk liderleri ülkelerine gelen turistlerin yüzde birinin bile etik yolculuk yapmasının hayatlarını tamamen değiştirebilceği görüşünde. Bunun ön güzel örneklerinden biri de Laos. Laos’un fakir bölgelerine 13 000 etik turistin gelmesi ve burada tam 320 bin dolar harcaması yöre halkı ve civar köylerin kaderini tamamen değiştirmiş durumda. Alım gücü oldukça düşük olan fakir köylüler bu sayede doğal güzelliklerini korumak için para harcamanın ötesinde gıda, ilaç ve yaşama standartları konusunda çıtasını hayli yükseltmiş durumda. Tayland’da sorumluluk turzimini devlet olarak destekleyen ülkeler arasında yer alıyor. Ülkede çalışmalar yapan ‘Community Based Tourism Institute (CBTI) / Toplumsal Kökenli Turizm Enstitüsü’ 50’nin üzerinde yerel toplulukla çalışıyor ve kendilerine gelen turistleri bu bölgelere yönlendiriyor. Uzun lafın kısası şu sıralar parasının nereye gittiğini, nerelerde kullanıldığını ve şu dünyada bir işe yarayıp yaramadığını merak eden pek çok sorumluluk sahibi insan etik bir tatil yapabilmek için bu tarz yolculukları tercih ediyor. Sloganları ise geçtiğimiz aylarda kaybettiğimiz ünlü yazar Kurt Vonnegut’un bir sözü “Beklenmedik yolculuk önerileri Tanrı’nın size verdiği dans dersleridir”*. Duyarlı olun ya da olmayın. Kimbilir belki farklı bir dans dersi size de iyi gelebilir.

ETİK GEZGİNİN İLK 10’u

Etik tatil yapmak isteyenlere hizmet veren Ethical Traveller’ın çalışmalarından biri de üç yılda bir hazırlanan ‘Dünyayın Etik Tatil Yapılabilecek 10 Ülkesi’ni belirlemek. Bu yıl açıklanan liste de her zamanki gibi Arnavutluk’tan Zimbabwe’ye 70 ülkenin arasından seçildi. Bu seçimde dikkat alınan üç ana nokta sosyal adalet, çevrenin korunması ve insan hakları uygulamalarıydı. Bu ülkelerin her birinin bu açılardan mükemmel olmadığını ancak gelişme gösterdiklerini ve diğer 70 ülke arasında bu gelişmeyle sivrildiklerini söylüyor Ethical Traveller yetkilileri. İşte etik gezginin önümüzdeki günlerde gönül rahatlığıyla gidebileceği ülkeler.

1-Arjantin

2-Bolivya

3- Bulgaristan

4-Şili

5-Kosta Rika

6-Hırvatistan

7-Estonya

8-Namibia

9-Nikaragua

10-Güney Afrika